Όπως προβλέπεται από τον Ξενοκράτη (ΥΑ 1299/2013 άρθρο 5) οι Δήμοι και οι Περιφέρειες επιλέγουν χώρους και μεριμνούν για την ανάπτυξη υποδομών σε αυτούς, ικανών για την υποδοχή και διαβίωση των πληγέντων.
Το μέτρο αυτό συνίσταται στον εκ των προτέρων προσδιορισμό και έλεγχο των ασφαλών - υπαίθριων κατά κύριο λόγο - χώρων που δύναται να καταφύγουν οι πληγέντες μετά από ένα καταστροφικό σεισμό, μέσω προκαθορισμένων οδών διαφυγής και απομάκρυνσης του πληθυσμού.
Ως χώροι καταφυγής (ή συγκέντρωσης ή συνάθροισης) θεωρούνται ανοιχτοί ελεύθεροι χώροι μέσα στην πόλη που αποσκοπούν στην ασφαλή εκτόνωση του πληθυσμού, που εκδηλώνεται ως πρώτη αντίδραση σ’ ένα σεισμικό γεγονός.
Οι χώροι καταφυγής δύναται να χρησιμοποιηθούν και ως χώροι άμεσης στέγασης (πχ με σκηνές, τροχόσπιτα, πλοία, τουριστικές εγκαταστάσεις, κατασκηνώσεις), με διάρκεια παραμονής έως λίγων ημερών (περίπου δύο), δηλαδή μέχρι την επάνοδο των πληγέντων στις κατοικίες τους ή την μετεγκατάσταση τους σε πιο οργανωμένος χώρους προσωρινής στέγασης (πχ σε χώρους καταυλισμού με μεταφερόμενους οικίσκους) και εφόσον πληρούν τις απαιτούμενες προδιαγραφές.
Ο χρόνος παραμονής στους χώρους καταυλισμού καλύπτει το διάστημα λίγων μηνών (μέχρι την αποκατάσταση των κατεστραμμένων κατοικιών και άλλων κτιρίων, δηλαδή τη μόνιμη στέγαση των πληγέντων).
Ως λοιποί χώροι έκτακτης ανάγκης ορίζονται βοηθητικοί χώροι για την εγκατάσταση των δυνάμεων παροχής αρωγής και βοήθειας στους πληγέντες, ή/και συντονιστικών ή επιτελικών οργάνων, χώροι μετεγκατάστασης υποδομών του Δήμου, αποθήκευσης υλικών πόρων έκτακτης ανάγκης κτλ.
Ο σχεδιασμός των ενεργειών για την υλοποίηση αυτού του μέτρου αναφέρεται ως εξής:
•
Καθορισμό των χώρων καταφυγής και ανάπτυξη υποδομών προκειμένου να πληρούν τις κατάλληλες προδιαγραφές και προϋποθέσεις.
•
Έλεγχος συμβατότητας του σχεδιασμού με τα σχέδια εκκένωσης άλλων φορέων (πχ σχολεία, ιδιωτικούς ή μη χώρους υψηλής συνάθροισης πληθυσμού)
•
Προβλεπόμενες διαδικασίες για την καταγραφή και ταυτοποίηση των πολιτών που μεταφέρονται σε χώρους έκτακτης ανάγκης
Χρήση των χώρων σε κανονικές συνθήκες
•
Περιοχές περιαστικού και αστικού πρασίνου (άλση, πλατείες, πάρκα, παιδικές χαρές)
•
Δασική ή αγροτική γη, κενά οικόπεδα ή άλλοι αδόμητοι κοινόχρηστοι χώροι
•
Ανοιχτές αθλητικές εγκαταστάσεις (γήπεδα, γυμναστήρια κλπ)
•
Περιβάλλοντες ασκεπείς χώροι κοινοχρήστων ή κοινωφελών εγκαταστάσεων (πχ αύλειοι χώροι εκκλησιών, ανοικτά θέατρα και χώροι πολιτιστικών εκδηλώσεων και ψυχαγωγίας κλπ.)
•
Ξενοδοχειακές μονάδες.
Θέση των χώρων
•
Εσωτερικά στον αστικό ιστό όπου η πρόσβαση γίνεται από το πεζοδρομιακό δίκτυο εκκένωσης και είναι γρήγορη
•
Περιφερειακά εκτός αστικού ιστού για πρόσβαση και παραμονή είτε με τα πόδια είτε με το αυτοκίνητο μέσω του οδικού δικτύου εκκένωσης
Προσβασιμότητα:
•
Ασφαλής μετακίνηση μέσω του πεζοδρομιακού δικτύου έκτακτης ανάγκης ή του οδικού δικτύου (για περιαστικούς χώρους, μετακινήσεις ΑΜΕΑ κτλ
•
Να προσεγγίζονται εύκολα από τα συνεργεία των Δήμων ή άλλων υπηρεσιών εάν παραστεί ανάγκη (για ιατροφαρμακευτική βοήθεια, διανομή τροφίμων, νερού και άλλων ειδών πρώτης ανάγκης, ψυχολογικής υποστήριξης ακόμη και να ενημερώσουν – πληροφορήσουν τους πολίτες κλπ)
•
Μέγιστη απόσταση: Η διαδρομή μετάβασης να μην υπερβαίνει τα 300-400 μ (πεζή προσέγγιση) και τα 5 χλμ. προς τους χώρους καταυλισμού
Περιαστικοί χώροι: Οι περιαστικοί χώροι θα χρησιμοποιηθούν από όσους ο σεισμός βρίσκει μέσα στα αυτοκίνητα και πιθανό να μην μπορούν να προσεγγίσουν τους ανοιχτούς χώρους που βρίσκονται κοντά στις οικίες τους ή αυτούς που δεν είναι πρόθυμοι να εγκαταλείψουν τα αυτοκίνητά τους.
Επάρκεια χώρων για το σύνολο του πληθυσμού της πόλης με δυναμικότητα 2τμ/άτομο.
Ιδιοκτησιακό Καθεστώς: Κατά προτίμηση ελεύθεροι χώροι ή χώροι ελεγχόμενοι από δημόσιους φορείς. Αν κάτι τέτοιο δεν είναι εφικτό συνιστάται η κατάρτιση μνημονίων συνεργασίας ή η συντήρηση των χώρων αυτών να ανήκει σε φορείς που έχουν την αρμοδιότητα, τις οικονομικές δυνατότητες αλλά και το συμφέρον να εγκαταστήσουν τις απαιτούμενες σε έκτακτη ανάγκη υποδομές. Δεν πρέπει να επιλέγονται ως χώροι καταφυγής φυλασσόμενοι ή ασφαλιζόμενοι χώροι λόγω αδυναμίας άμεσης και ελεύθερης προσπέλασης τις κρίσιμες ώρες καθώς και για λόγους προσβασιμότητας ευαίσθητων ομάδων πληθυσμού κλπ.
Κρίσιμες υπηρεσίες: Να αποφεύγονται σημεία υπερ-συγκέντρωσης δραστηριοτήτων κατά την έκτακτη περίοδο (σταθμοί Α΄ Βοηθειών, επιχειρησιακά – συντονιστικά κέντρα όπως π.χ. Δημαρχεία, δρόμοι που προγραμματίζεται ή αναμένεται να δεχθούν κυκλοφορία εκκένωσης ή οχήματα έκτακτης ανάγκης, κλπ.) και ζωτικά για τη διεξαγωγή άλλων κρίσιμων λειτουργιών μετασεισμικών ή μη (δρόμοι, υπηρεσίες κλπ.)
Συμβατότητα σχεδιασμού: Σχολικές μονάδες και προνοιακά ιδρύματα καταρτίζουν τα δικά τους σχέδια εκκένωσης και κύρια επιλογή χώρου καταφυγής συνήθως αποτελούν τα προαύλια των κτηρίων που στεγάζονται. Ο σχεδιασμός για τους χώρους καταφυγής θα πρέπει να λαμβάνει υπ’ όψη τα ανωτέρω σχέδια ώστε να μην επιλέγονται οι ίδιοι χώροι με αποτέλεσμα προβλήματα στην επάρκεια του χώρου, δυσκολία στην επιτήρηση και προσφοράς βοήθειας σε μαθητές ή άλλες ευπαθείς ομάδες πληθυσμού καθώς και να λαμβάνεται υπ’ όψη το γεγονός ότι οι ανωτέρω χώροι θα πρέπει μετασεισμικά να συνεχίσουν τη λειτουργία τους.
Προδιαγραφές Ασφαλείας
•
Μακριά από γεωλογικά επικίνδυνα εδάφη, επιρρεπή σε κατολισθητικά φαινόμενα και όχι πάνω από αναχώματα ή υπόγειες στοές.
•
Να υπάρχει απόσταση ασφαλείας από τις περιβάλλουσες οικοδομές τουλάχιστον το μισό του ύψους τους.
•
Μακριά από περιοχές διακινδύνευσης από καταστροφή άλλων εγκαταστάσεων ή μεγάλα τεχνικά έργα ή κάτω από γραμμές ηλεκτρικής ενέργειας ή που να κινδυνεύει από πτώσεις στοιχείων (στύλοι, φωτεινοί σηματοδότες κλπ.)
•
Να βρίσκονται σε τέτοια θέση υψομετρικά ώστε να μην κινδυνεύουν από σεισμικά παλιρροϊκά κύματα, πλημμύρες, κατολισθήσεις κτλ
Υποδομή και εξοπλισμός
•
Σηματοδότηση των χώρων, υγιεινή και ασφάλεια
•
Πρόσθετους χώρους για στάθμευση σε περίπτωση περιαστικών χώρων
•
Ηλεκτροφωτισμό από το δίκτυο της πόλης και πρόβλεψη για εξοπλισμό ασφαλείας (γεννήτρια, φορητές λάμπες θυέλλης κλπ)
•
Υδροδότηση με προ – καταστροφική εγκατάσταση (1 κρουνό/ 50 άτομα ή 15-20lt ημερησίως / άτομο μέσω δεξαμενών)
•
Χώρους υγιεινής και σύνδεση με το αποχετευτικό δίκτυο της πόλης (1 wc-ντους για 20 άτομα) ή κατασκευή βόθρων
•
Τηλεφωνικές εγκαταστάσεις
•
Πρόσθετοι βοηθητικοί χώροι (αποθήκευση υλικών και τροφίμων, παροχής α βοηθειών, διοίκησης, αναψυχής, πλυντήρια κτλ)
•
Κάδους αποκομιδής απορριμμάτων, σύστημα αντιπυρικής και αντιπλημμυρικής προστασίας, αστυνόμευση και ασφάλεια, σύνδεση με το οδικό δίκτυο
•
Προμελέτη και προετοιμασία τρόπων υποδοχής και διανομής βοήθειας που θα καταφθάσει μετά από το σεισμό
•
Καθορισμός μεθοδολογίας για την επιλογή των δικαιούχων και των αναγκών που αναμένεται να καλύψουν πχ σκηνικό υλικό, κουβέρτες διατροφή, ύπαρξη οικόσιτων ζώων, αποθήκευση οικοσυσκευής που έχει διασωθεί κτλ
•
Πρόβλεψη μηχανισμών άμεσης καταγραφής των ατόμων με ειδικές ανάγκες, για να παρέχονται οι αναγκαίες διευκολύνσεις Πρόβλεψη για τη διοίκηση και διαχείριση του χώρου
•
Λήψη μέτρων υγιεινής και ασφάλειας
Αναλυτικά οι προδιαγραφές των χώρων καταφυγής αναφέρονται στα εγχειρίδια του Ο.Α.Σ.Π. (www.oasp.gr->Εκδόσεις->Έντυπα-Τεχνικά Εγχειρίδια)
Οι χώροι καταφυγής, όπως μας έχουν κοινοποιηθεί έως τώρα από τους Δήμους της Περιφέρειας Αττικής εμφανίζονται στα αρχεία που αναφέρονται παραπάνω .
